Đối với lập trình viên thì bug chính là “người bạn” mà không ai mong muốn khi thực hiện công việc của mình. Đây chính là một lỗi có thể xảy ra trong quá trình lập trình và gây khó khăn cũng như sự khó chịu đối với lập trình viên. Vậy bug là gì? Các loại bug thường gặp là những bug nào? Tất cả sẽ được giải đáp trong bài viết dưới đây của Terus.
Bug là một lỗi sai có thể xảy ra trong quá trình lập trình, đó chính là những sai sót, khiếm khuyết hoặc vấn đề trong phần mềm khiến nó không hoạt động như dự định. Bug có thể xuất hiện ở bất cứ giai đoạn nào trong vòng đời của phần mềm, từ thiết kế, lập trình, kiểm thử đến khi đi vào vận hành.Nguồn gốc của thuật ngữ "bug" trong công nghiệp phần mềm được truy ngược lại đến năm 1947. Trong đó, có câu chuyện về Grace Hopper, một nhà khoa học máy tính tiên phong đã tìm thấy một con nhện bị mắc kẹt trong rơ-le của máy tính MARK II, gây ra lỗi trong hệ thống. Sự cố này được ghi lại và được coi là một trong những lần đầu tiên thuật ngữ "bug" được sử dụng để mô tả lỗi phần mềm.Thuật ngữ "bug" sau đó trở nên phổ biến trong ngành phần mềm. Các lỗi phần mềm có thể bắt nguồn từ nhiều nguồn khác nhau, bao gồm thiết kế không hoàn hảo, lỗi trong quá trình lập trình, xung đột giữa các thành phần phần mềm hoặc phần cứng không hoạt động như mong muốn.Các phương pháp và công cụ để phát hiện, sửa chữa và phòng ngừa lỗi phần mềm cũng đã trở nên tinh vi và hiệu quả hơn nhờ tiến bộ công nghệ. Nhưng việc tạo ra phần mềm hoàn toàn không có lỗi vẫn luôn là một thách thức lớn mà các nhà phát triển phải đối mặt.
Muốn fixbug tốt thì quá trình debug phải tìm được bug và ghi lại một cách khoa học. Mô tả bù, cách fix và nội dung fix cùng bài học kinh nghiệm là điều quan trọng để không bị tái phạm lần sau. Nguyên tắc của ghi lại bug sẽ được thực hiện theo quy trình như sau:Cách ghi lại bug chuyên nghiệp và khoa học:
Những báo cáo chi tiết này sẽ làm cho việc đọc code dễ dàng hơn cho những người tiếp quản. Tìm ra đúng chỗ sai để khắc phục một lỗi tương tự cũng dễ dàng. Terus sẽ giải thích các nguyên nhân gây ra các lỗi trong quá trình code và kiểm tra ở bên dưới.
Một trong những nguyên nhân chính dẫn đến lỗi là lập trình không chính xác. Lỗi phần mềm có thể xảy ra do các lỗi logic, cú pháp hoặc thực thi trong mã nguồn, đặc biệt là khi kiểm tra dữ liệu đầu vào và xử lý ngoại lệ.Ngoài ra, việc vi phạm các quy trình và tiêu chuẩn phát triển cũng có thể dẫn đến mã nguồn kém chất lượng và dễ bị lỗi. Các lập trình viên phải rất cẩn thận và tuân thủ các thông lệ tốt trong quá trình làm việc.
Một trong những nguyên nhân khác gây ra bug là do thiết kế và yêu cầu không rõ ràng. Khi các yêu cầu về tính năng, giao diện hoặc hành vi của phần mềm không được định nghĩa rõ ràng hoặc không được giao tiếp đầy đủ với nhóm phát triển, việc triển khai sẽ dễ dẫn đến lỗi và sai sót.Ngoài ra, việc làm rõ và hiểu đúng các yêu cầu ngay từ đầu là cần thiết để tránh các vấn đề nếu thiết kế phần mềm không đáp ứng các yêu cầu hoặc có nhiều lỗ hổng.
Khi kiểm tra không được thực hiện đầy đủ, điều này thường xảy ra. Các kịch bản kiểm thử có thể không bao gồm tất cả các tình huống sử dụng thực tế hoặc chúng có thể không đủ chi tiết để xác định tất cả các lỗi có thể xảy ra.Đôi khi, do thiếu nguồn lực như thời gian, nhân lực và công cụ, nhóm phát triển không thể thực hiện kiểm thử một cách kỹ lưỡng. Hậu quả là sẽ có nhiều lỗi vẫn chưa được phát hiện và khắc phục trước khi phần mềm được triển khai sử dụng. Vì vậy, việc thiết kế và thực hiện quá trình kiểm thử toàn diện với đầy đủ các kịch bản và nguồn lực cần thiết là một trong những giải pháp then chốt để giảm thiểu các lỗi do không kiểm soát được trong kiểm thử.
Sự thay đổi liên tục của yêu cầu của khách hàng trong quá trình phát triển là một nguyên nhân khác gây ra các lỗi trong phần mềm. Lập trình viên phải cập nhật mã nguồn ngay khi có những thay đổi được yêu cầu.Nhưng nếu quá trình quản lý không được thực hiện chặt chẽ, các thay đổi có thể không được ghi nhận và theo dõi đầy đủ. Khi điều này xảy ra, việc cập nhật mã nguồn sẽ không được thực hiện đúng lúc, dẫn đến sự không nhất quán giữa mã nguồn và yêu cầu thực tế. Điều này gây ra nhiều lỗi vì các tính năng mới không đáp ứng nhu cầu của khách hàng. Việc quản lý yêu cầu một cách chặt chẽ, ghi nhận và theo dõi đầy đủ các thay đổi, cùng với việc đảm bảo cập nhật mã nguồn kịp thời rất cần thiết để giảm thiểu các lỗi do sự thay đổi yêu cầu.
Môi trường hệ thống bao gồm các thành phần như mạng lưới, cấu hình, hệ điều hành, phần mềm và phần cứng liên quan. Khi phần mềm được sử dụng trong một môi trường khác với môi trường phát triển và kiểm thử, các lỗi không được phát hiện trước đó có thể xuất hiện. Điều này xảy ra do các thành phần của môi trường hệ thống có thể ảnh hưởng đến hành vi và tính năng của phần mềm. Kiểm tra trong các môi trường đại diện và đảm bảo rằng phần mềm được thiết kế để phù hợp với nhiều môi trường là cần thiết để giảm thiểu các sai sót do ảnh hưởng môi trường.
Sau khi đã tìm hiểu về bug là gì qua đoạn trên, dưới đây là một số loại bug thường gặp phải như:
Ngoài ra, còn có một số loại bug ít gặp hơn như do môi trường, dữ liệu đầu vào hoặc lỗi do tương tác phức tạp như:
Việc xác định và xử lý những lỗi này đòi hỏi các kỹ năng và kinh nghiệm cụ thể của các nhà phát triển. Việc sử dụng các chiến lược kiểm thử toàn diện cũng như thiết kế hệ thống linh hoạt và khả năng mở rộng cao sẽ giúp giảm thiểu những lỗiTrên đây là những thông tin về bug là gì cũng như một số thông tin liên quan đến bug. Hy vọng bài viết của Terus đã giúp bạn hiểu bug là gì và phân biệt được cái loại bug khác nhau.